Auteur: Philip Ruys
Een nalatenschap is afgewikkeld en de erfbelasting is betaald. Jaren later volgt alsnog een aanslag wegens buitenlands vermogen dat niet was aangegeven. De Belastingdienst heeft daarvoor ruime bevoegdheden, maar moet zich ook aan grenzen houden. Het gerechtshof Amsterdam vernietigde op 21 juli 2026 een navorderingsaanslag omdat de inspecteur onvoldoende voortvarend had gehandeld.
Voor niet-aangegeven buitenlands vermogen kent de erfbelasting een onbeperkte navorderingstermijn. Ook lang na een overlijden kan dus nog een belastingaanslag volgen.
Onbeperkt navorderen betekent niet onbeperkt wachten
Die bevoegdheid betekent echter niet dat de Belastingdienst na ontdekking van het vermogen eindeloos mag wachten. Het Europese recht kan verlangen dat de inspecteur voortvarend onderzoek doet en de aanslag oplegt. Dit heet het voortvarendheidsvereiste.
Als dit vereiste geldt, is een onverklaarbare vertraging van meer dan zes maanden in ieder geval te lang. Dat is geen algemene termijn waarbinnen het gehele onderzoek moet zijn afgerond. De vraag is of de benodigde werkzaamheden zonder onnodige stilstand zijn uitgevoerd.
De informatie was al bij de Belastingdienst
In deze zaak kreeg een weduwe in 2022 een navorderingsaanslag erfbelasting over het overlijden van haar echtgenoot in 2010. Het ging om ruim € 20.000 belasting, met daarnaast rente en een boete, wegens niet-aangegeven Belgisch vermogen.
De inspecteur voor de erfbelasting stelde dat hij pas op 1 april 2021 was geïnformeerd. De informatie was echter eerder ontvangen door de inspecteur voor de inkomstenbelasting.
Volgens het hof moesten deze inspecteurs worden aangemerkt als één bestuursorgaan. Voor de beoordeling van de voortvarendheid telde daarom ook de periode vóór de interne overdracht mee.
Niet iedere brief betekent voortgang
Tussen de ontvangst van een verklaring over het buitenlandse vermogen op 14 september 2020 en de interne overdracht verstreken meer dan zes maanden. Er was tussentijds wel een vragenbrief verstuurd, maar die ging over vermogensafnames in latere jaren. Die brief droeg niet bij aan het onderzoek naar de erfbelasting over 2010.
Het hof vernietigde de navorderingsaanslag, de belastingrente en de boete.
Kijk verder dan de berekening
Bij een navordering gaat het niet alleen om de vraag hoeveel belasting verschuldigd is. Ook het moment waarop de Belastingdienst informatie ontving en wat daarna met die informatie gebeurde, kan beslissend zijn.
Onderzoek daarom de volledige tijdlijn, inclusief eerdere contacten over andere belastingen. Een interne overdracht geeft de Belastingdienst niet vanzelf een nieuw vertrekpunt. Of het voortvarendheidsvereiste van toepassing is, moet wel per situatie worden beoordeeld.
Philip Ruys is advocaat en fiscaal jurist. Heeft u vragen over een navorderingsaanslag erfbelasting of buitenlands vermogen? Neem dan contact op met Philip.